Veranderen is samen het ongemak omarmen

03/02/2026

“Ik wil hoe we in Nederland omgaan met mentale ondersteuningsvragen ingrijpend veranderen”

Twintig jaar geleden werd mij gevraagd als directeur werk te regelen voor mensen die werden behandeld in een psychiatrisch ziekenhuis. Ik dus, vóór die mensen. Hou die gedachte vast. En bedenk: er is sindsdien eigenlijk weinig veranderd. Wordt het niet eens echt tijd?

Op dit moment hebben 800.000 mensen een arbeidshandicap; zij komen niet aan het werk. Om een beeld te geven: de Arena heeft 50.000 zitplaatsen. Zie je ze voor je? Met het aantal mensen met een arbeidshandicap kun je een kleine 16 Arena’s vullen! We kunnen dus wel vaststellen dat het niet een issue waar maar weinig mensen mee te maken hebben.

Als ik nu ook nog eens werk voor patiënten zou regelen, waarom zouden ze dan nog in beweging komen? Waarom zouden ze dan meer dan patiënt willen zijn?

Waar het om ging en nog steeds gaat: dat de psychiater en hulpverleners zeiden dat werkgevers maar werk moesten organiseren voor ‘hun patiënten’. En dat ik dus werk zou moeten regelen, voelde voor mij als krom. Niet omdat ik mensen het niet gun dat ze kunnen meedoen. Integendeel! Wat het probleem was, was dat de mensen over wie het ging in een afhankelijkheidsrelatie zaten en als slachtoffer werden gezien. Als ik nu ook nog eens werk voor ze zou regelen, waarom zouden ze dan nog in beweging komen? Waarom zouden ze dan meer dan patiënt willen zijn?

Ik voelde dat het anders kon en nam ontslag. Ik ging voor een nieuwe aanpak. Vijftien jaar geleden startte mijn onderzoeksreis samen met enkele ervaringsdeskundigen. Elf jaar geleden werd daaruit Power by Peers geboren. De nieuwe aanpak waar ik zo naar verlangde kwam er en bestond (en bestaat) uit drie bouwstenen:

Mensen geven zelf vorm aan wat ze zelf willen, net als ik.
Mensen blijven overeind en leren omgaan met teleurstellingen als het even wat minder gaat, net als ik.
Mensen zetten hun ervaring in voor een ander en doen ertoe, net als ik.

Het afgelopen jaar hadden 3 miljoen mensen in Nederland psychische klachten … 60 Arena’s vol!

Power by Peers is uitgegroeid tot een organisatie met 30 mensen die allemaal dezelfde drive hebben als ik: het veranderen van hoe er wordt omgegaan met (vragen over) mentale gezondheid. Onze Peren zijn allemaal mensen die bereid zijn hun eigen kwetsbaarheid te omarmen, die mogen en durven vallen en opstaan, net als ik. Gedreven mensen, die samen puzzelen op hoe we die mentale gezondheidsvragen anders kunnen benaderen, net als ik. Die vragen zijn er nog steeds, en misschien zelfs wel meer dan ooit. Het afgelopen jaar hadden volgens het Trimbos Instituut, 3 miljoen mensen in Nederland psychische klachten … 60 Arena’s vol!

We kregen een prachtig puzzelstukje aangereikt: Cassandra Barkman van het Zandraket-collectief bood een workshop Intentional Peer Support (IPS) aan die uiteindelijk leidde tot een training. Daaraan deden Sofia Drost en Friede Stark van MentalMotion, Tahmineh Langarizadeh en ondergetekende mee. Wij zijn nu dus officieel Intentional Peer Supporter en daar zijn we trots op!

Intentional Peer Support is weer een nieuwe en extra slag in de professionalisering en missie van Power by Peers. We hebben er zin in!

Wat IPS in de praktijk betekent? Dat we ons bij elke vraag of casus afvragen: wat is er gebeurd? (En dus geen vragen in de trant van: wat mankeer je?) We gaan de relatie met de vraagsteller aan vanuit gelijkwaardigheid. We gaan dus samen onderzoeken en samen leren. Wij bepalen niets voor de ander. We luisteren zonder oordeel en zijn nieuwsgierig. En bovenal omarmen we het ongemak dat we in deze zoektocht misschien tegenkomen.

Bij MentalMotion breiden we uit met peersupport groepen rondom bepaalde thema’s die bij jongeren spelen op het gebied van mentale gezondheid. Tahmineh is op zoek naar een groep migrantenvrouwen die ze begeleidt vanuit intentional peer support. Daar hebben we heel veel zin in, want het is weer een nieuwe en extra slag in de professionalisering en de missie van Power by Peers.

Mijn droom is dat we veel professionals zelf eens kunnen laten ervaren hoe het is om patiënt te zijn. En hoe het is om samen met hen te leren en te werken

En ikzelf? Ik heb allerlei ideeën over verandering. Ik heb al heel lang een droom en die is nu weer aangescherpt. Die droom is dat we de komende jaren veel professionals, psychiaters, verpleegkundigen, psychologen het ongemak in de dialoog kunnen laten ervaren. Dat zij zelf eens ervaren hoe het is om patiënt te zijn en zo leren om het eigenaarschap op hun eigen vraag te nemen. Dat ze vervolgens ervaren hoe het is om samen met hun patiënten te leren. En natuurlijk droom ik ervan dat ze enthousiast worden van Intentional Peer Support, omdat ze het breed kunnen inzetten en waardoor ze nog beter kunnen samenwerken.

Op dit moment ben ik bezig met het opzetten van een netwerk. Het zou bestaan uit organisaties die hun drive en ervaring willen inzetten om hoe we in Nederland omgaan met mentale ondersteuningsvragen ingrijpend te veranderen. Wat mij betreft betekent dat:

minder opnames,
meer support in het dagelijks leven,
meer hoop en mogelijkheden.

OPROEP!

Begint het bij jou ook te kriebelen? Zet dan met mij de eerste stappen!
Ik zoek:

Een psychiater die met ons samen onze ambitie wil neerzetten en uitbouwen.
Een investeerder met wie Power by Peers en partners de gevestigde orde van professionals, gemeente, verzekeraars, kunnen trainen.

Het doel voor over 3 jaar is dat Intentional Peer Support een methodiek is die door organisaties en instanties in Utrecht breed wordt ingekocht. Zo kunnen die 16 Arena’s vol mensen met mentale gezondheidsvragen hun deur naar hoop en mogelijkheden zélf gaan openen.

Wie doet er mee?
Stuur een mail naar info@powerbypeers.nl, dan neem ik contact met je op!

Mieke van Dommelen

Boven aan dit artikel zie je een foto die onscherp is geworden door het vergroten naar het formaat dat het website-systeem vraagt. En dat dus maakt dat wat je wilt niet past en niet kan. Dat is een onbedoelde link naar waarom Mieke deze foto überhaupt heeft gekozen. Zij maakte hem toen ze werd opgenomen in een revalidatiecentrum. De benauwdheid die het gesloten raam – vooral ook met de opdracht om het niet te openen – opriep, was exemplarisch voor de stress die het zorgsysteem veroorzaakte.

Zie de oproep dus ook maar als oproep om dat raam vooral wél open te zetten.

Wat is Intentional Peer Support (IPS)?
Bij IPS is een vraag niet standaard een probleem. Het is meer een kans om te leren om bijvoorbeeld ongemak of pijn niet te elimineren, maar om er mee te werken. Dat doe je door je ervaringen en (levens)kennis in te zetten voor de ander. En andersom ook.
IPS laat namelijk het idee los dat er in een gesprek iemand is met een probleem en een helper. Dat is geen gelijkwaardige relatie. Bij IPS gaat het om samenwerking tussen gelijken (peers), waarbij je allebei leert en vervolgens groeit (support).

Verder lezen over MENTALE GEZONDHEID